Γιώργος Ανδρέου, Ελένη Βιτάλη: Η πόλη που ονειρεύτηκα (1991)

Η Ελένη Βιτάλη ασφαλώς ανήκει στις κορυφαίες ερμηνεύτρες που ανέδειξε η δεκαετία του '70, πλάι στη Δήμητρα Γαλάνη, τη Χαρούλα Αλεξίου, την Τάνια Τσανακλίδου και την Άλκηστη Πρωτοψάλτη, με μια διαδρομή διανθισμένη με συνεργασίες ετερόκλητες που περιλαμβάνουν από καθαρά "έντεχνους" δημιουργούς, όπως ο Αργύρης Κουνάδης στο ξεκίνημά της ή ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Σταμάτης Σπανουδάκης, ο Δημήτρης Λάγιος και ο Νότης Μαυρουδής αργότερα, μέχρι και ακραιφνώς λαϊκούς συνθέτες της νυχτερινής πίστας, ενώ κάποια στιγμή δοκίμασε και τις δικές της συνθετικές δυνάμεις. 

Ανάμεσα λοιπόν σε δυο προσωπικούς της δίσκους με δικές της συνθέσεις, πρώτα το "Απέναντι μπαλκόνι" (1987) κι αργότερα το "Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ" (1994), η Ελένη Βιτάλη ηχογράφησε τον κύκλο τραγουδιών "Η πόλη που ονειρεύτηκα" (1991) με ένδεκα τραγούδια του Γιώργου Ανδρέου, από τα οποία τα εννέα σε δικούς του στίχους και άλλα δύο σε στίχους του Θοδωρή Γκόνη. Αυτή μάλιστα ήταν η δεύτερη προσωπική δουλειά του συνθέτη μετά το πρωτόλειο "Κορίτσι και γυναίκα" (1989) με την Ελένη Τσαλιγοπούλου.

Ο δίσκος έχει λαϊκό χρώμα με τραγούδια εμφανώς γραμμένα πάνω στα φωνητικά χαρακτηριστικά της μεγάλης ερμηνεύτριας, αλλά και με κάποιες ατμοσφαιρικές λυρικές στιγμές, όπως τα θαυμάσια τραγούδια "Φιλί κλειδί" και "Έτσι κάνουν οι άνθρωποι". Ξεχωρίζει επίσης το εναρκτήριο "Ένα παλιό τραγούδι" και τα ζεϊμπέκικα "Ποιος είν' αυτός" και "Η πόλη που ονειρεύτηκα". Ο παλιός λαϊκός τραγουδιστής της δεκαετίας του '60 Μπάμπης Τσετίνης συμμετέχει στην ερμηνεία του τραγουδιού "Μέχρι που νάρθεις". Την ενορχήστρωση έκανε ο συνθέτης επιλέγοντας ως κύριο όργανο της ορχήστρας το κλαρίνο του Βασίλη Σαλέα. Την παραγωγή του δίσκου υπογράφει ο Νίκος Πορτοκάλογλου.

Αλίκη Καγιαλόγλου: Είδωλα (1988)

Η υπέροχη κυρία Αλίκη Καγιαλόγλου αποτελεί μιαν απολύτως ξεχωριστή περίπτωση στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού και της δισκογραφίας, καθώς βρίσκεται στο προσκήνιο για σαρανταπέντε περίπου χρόνια ήδη έχοντας ξεκινήσει δίπλα στην Τερψιχόρη Παπαστεφάνου και στην περίφημη Χορωδία Τρικάλων και στη συνέχεια ακολουθώντας μιαν βαρυσήμαντη πορεία πλάι στον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, αλλά και τον Νίκο Χουλιαρά, χωρίς ποτέ να γίνει αυτό που θα λέγαμε πρώτο όνομα, μιας και οι ερμηνείες της, βαθύτατα λυρικές κι απόλυτα εκφραστικές, δεν έχουν τις προδιαγραφές της εμπορικότητας και οι ηχογραφήσεις της ήταν πάντα εκλεκτικές και αυστηρά επιλεγμένες με ένα ρεπερτόριο έντεχνης τραγουδοποιίας τόσο από την ελληνική, όσο και από τη διεθνή μουσική δημιουργία.

Η γνωριμία της Αλίκης Καγιαλόγλου με τον Μάνο Χατζιδάκι εκφράστηκε δισκογραφικά για πρώτη φορά το 1988 στο άλμπουμ "Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά" κι αυτή η γνωριμία της έδωσε την ευκαιρία να ηχογραφήσει δύο προσωπικούς δίσκους με την υποστήριξη του μεγάλου συνθέτη. Πρώτα το δίσκο "Είδωλα" (1988) και μερικά χρόνια αργότερα τους "Αντικατοπτρισμούς" (1993), την πρώτη δηλαδή ελληνική εκδοχή του ιστορικού άλμπουμ "Reflections" που είχε πρωτοκυκλοφορήσει στην Αμερική το 1970. 

Με τα "Είδωλα" η Αλίκη Καγιαλόγλου μας δίνει τη δεύτερη προσωπική της δουλειά με υλικό παρμένο από το χώρο του διεθνούς τραγουδιού, αφού είχε ήδη προηγηθεί το άλμπουμ "Τραγούδια από την Ισπανία" (1986) για φωνή και κιθάρα με τη συνοδεία του Κώστα Γρηγορέα. Αυτή τη φορά με συνεργασία με τον Μάνο Χατζιδάκι και για λογαριασμό της δισκογραφικής του εταιρείας Σείριος επιλέχθηκε υλικό από τον παγκόσμιο κινηματογράφο ανατρέχοντας κυρίως στις χρυσές δεκαετίες '30 ως '50 του αμερικάνικου σινεμά με επίκεντρο κλασικές ταινίες, όπως η Casablanca, η Gilda, το Rose Tatoo, Laura, αλλά και του ευρωπαϊκού. Υπέροχες μελωδίες που σιγοψιθυρίζονται από γενιές και γενιές, γραμμένες από κορυφαίους κινηματογραφικούς συνθέτες, όπως ο Nino Rota, o Max Steiner, o Alex North, o Maurice Jauber, o Victor Young και άλλοι, και ερμηνευμένες από διάσημες φωνές, όπως των Frank Sinatra, Dooley Wilson, Lale Andersen, Marie Bell, Peggy Lee, Arita Ellis και άλλων. Ανάμεσά τους η εμβληματική Lili Marlen, ένα διαχρονικό και άκρως παρεξηγημένο τραγούδι που πάντα αγαπούσε ο Μάνος Χατζιδάκις. 

Ο δίσκος περιλαμβάνει συνολικά δώδεκα τραγούδια, από τα οποία ωστόσο το τελευταίο με τίτλο "Balada para un loco" ανήκει στον Astor Piazzola και δεν προέρχεται από τον κινηματογράφο. Την ενορχήστρωση μοιράστηκαν μαζί με τον Χατζιδάκι οι συνεργάτες του Νίκος Κυπουργός και Θόδωρος Κοτεπάνος, ενώ την υπέροχη ορχηστρική συνοδεία, αποτελούμενη από ακουστικά κλασικά όργανα, όπως βιολί, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο, βιόλα, φλάουτο, τρομπέτα, ακορντεόν, άρπα, μαντολίνο, κιθάρα και κρουστά, διευθύνει ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις.

Βασίλης Δημητρίου: Καπνισμένος ουρανός (1985)

Ο συνθέτης Βασίλης Δημητρίου εμφανίστηκε διακριτικά στα όψιμα χρόνια του νεοκυματικού ρεύματος (τέλη τη δεκαετίας του '60), ενώ στη συνέχεια διαμόρφωσε ένα αυτόνομο πρόσωπο με ισχυρή παρουσία επί τέσσερις δεκαετίες δίνοντας κατά καιρούς σπουδαίους κύκλους τραγουδιών, αλλά κυρίως εξαιρετικής ποιότητας μουσικές συνθέσεις για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Ειδικά με την τηλεόραση η σχέση του ήταν ιδιαίτερα παραγωγική, μέσα από την οποία προέκυψαν πολλές αγαπημένες μελωδίες και τραγούδια του ήδη από την πρώτη επαφή του με το χώρο στο ξεκίνημα της δεκαετίας του '80.

Μια από τις πρώτες λοιπόν εργασίες του για την τηλεόραση αποτελούν τα τραγούδια και η μουσική που έγραψε για τη σειρά της ΕΡΤ2 «Καπνισμένος ουρανός» που προβλήθηκε το 1985 κι αμέσως πέρασε στη δισκογραφία. Πρόκειται για μια συνεργασία με τον σκηνοθέτη Κώστα Κουτσομύτη, ο οποίος ειδικεύτηκε στη μεταφορά έγκυρων λογοτεχνικών κειμένων για τη μικρή οθόνη. Εδώ βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Κώστα Κοτζιά (1922-1979), ενός αξιόλογου δημιουργού της αριστεράς που εντάσσεται στη λεγόμενη συγγραφική γενιά της Αντίστασης και πρωτοπαρουσιάστηκε με το αντιστασιακό θεατρικό έργο το «Ξύπνημα». Το πρώτο του μυθιστόρημα ήταν ο «Καπνισμένος ουρανός» που μάλιστα τιμήθηκε και με το πρώτο βραβείο πεζογραφίας του Δήμου Αθηναίων το 1957. Την τηλεοπτική του προσαρμογή ανέλαβε ο Βαγγέλης Γκούφας, ο οποίος έγραψε και τους στίχους των τραγουδιών. Συμμετείχε ένα μεγάλο επιτελείο εκλεκτών ηθοποιών, μεταξύ των οποίων και οι: Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Μάρθα Βούρτση, Γιάννης Μόρτζος, Γιώργος Μοσχίδης, Βασίλης Ανδρεόπουλος, Έρση Μαλικέντζου, Νίκος Λυκομήτρος.

Η πλοκή, τα πρόσωπα και το ιστορικό παλίσιο του έργου οδήγησαν τον καλό συνθέτη να γράψει μια σειρά όμορφα τραγούδια λαϊκού ύφους, ενίοτε με ρεμπέτικες αποχρώσεις, αλλά και υπέροχες λυρικές μελωδίες. Τα τραγούδια ερμηνεύει πολύ εκφραστικά η υπέροχη Βάσια Ζήλου, από τις πιο υποτιμημένες φωνές του ελληνικού τραγουδιού, ενώ συμμετέχει και ο Νίκος Δημητράτος. Ξεχωρίζει η εξαιρετική οργανική μελωδία του ομώνυμου κομματιού που στην τραγουδιστική της εκδοχή έχει τον τίτλο "Πέφτει απόψε βροχή". Το πανέμορφο αυτό τραγούδι έγινε πιο γνωστό αργότερα με μια δεύτερη εκτέλεσή του από την Κατερίνα Κούκα και τον ίδιο τον συνθέτη στο δίσκο "Τα όνειρα μαλώνουν" (2000). Αξιόλογοι επίσης μουσικοί παλισιώνουν την ορχήστρα, όπως οι: Κώστας Παπαδόπουλος (μπουζούκι), Α. Ψωμιάδης (πιάνο), Γιάννης Ιωάννου (ακορντεόν), Κώστας Γρηγορέας (κιθάρα), Μπάμπης Μαλίδης (κιθάρα, μπαγλαμά) και Θανάσης Αραπίδης (κλαρινέτο). Η ζωγραφιά του εξωφύλλου ανήκει στον ζωγράφο Γιάννη Μιγάδη.

Νίκος Γεωργούσης, Κώστας Βάρναλης: Ελεύθερος κόσμος (1979)

Η ποιητική γλώσσα του Κώστα Βάρναλη (1883-1974), απλή, άμεση κι επομένως λαϊκή, με την πολύμορφη θεματική της ευρύτητα συνδυασμένη με τον απόλυτο σεβασμό στους κανόνες της ποιητικής τεχνικής, διακρίνεται από μια δυναμική ρυθμική έκφραση, η οποία εμπεριέχει εμφανέστατα μια σφύζουσα και εύγλωττη μουσικότητα. Δεν είναι λοιπόν διόλου περίεργο ότι η ποίησή του αναδείχθηκε πολύ δημοφιλής στους νεότερους μουσικούς μας, προπάντων στη μουσική σχολή εκείνη που κάπως αδόκιμα έχει καταγραφεί ως «έντεχνη». Και, παρόλο που για έναν σημερινό αναγνώστη ο Βάρναλης ίσως φαντάζει πια κάπως παρωχημένος, η μουσική του παρουσία τείνει να διαψεύδει σταθερά μια τέτοια εντύπωση και ο ποιητής συνεχίζει να δίνει ένα διαρκές παρών περνώντας μάλιστα ακόμη και σε μουσικούς χώρους που θα τους χαρακτηρίζαμε πρωτοποριακούς και μοντέρνους.

Το πιο γνωστό ποίημα του Βάρναλη, οι "Μοιραίοι" που πρώτος μελοποίησε ο Νίκος Μαμαγκάκης το 1962, με τη μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη για τη 2η Πολιτεία του (1964) και τη φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση αποτέλεσε το κύριο όχημα για τη διείσδυση του ποιητή στις πλατύτερες μάζες. Δέκα χρόνια αργότερα ο Νίκος Μαμαγκάκης μας έδωσε το πρώτο ολοκληρωμένο λαϊκό έργο σε ποίηση του Βάρναλη με τίτλο "Σκλάβοι Πολιορκημένοι", για να ακολουθήσει το 1977 ένας δεύτερος μελοποιημένος κύκλος ποιημάτων από τον Γιάννη Ζουγανέλη με τίτλο "Λαϊκή Ανθολογία Βάρναλη".

Δυο χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε και μια τρίτη ολοκληρωμένη δουλειά πάνω στην ποίηση του Βάρναλη με τίτλο "Ελεύθερος Κόσμος", βασισμένη στην ομώνυμη ποιητική συλλογή που είχε εκδόσει ο ποιητής το 1965. Τη μουσική έγραψε ο μάλλον άγνωστος και πρόωρα χαμένος συνθέτης Νίκος Γεωργούσης (1955-1992), ο οποίος μας έδωσε άλλες δυο δουλειές τα αμέσως επόμενα χρόνια ("Θλίψη", "Εικόνες") και στη συνέχεια χάθηκε από το προσκήνιο και δυστυχώς από τη ζωή.

Ατυχώς η ενδιαφέρουσα μουσική ματιά του Νίκου Γεωργούση στην ποίηση του Κώστα Βάρναλη πέρασε απαρατήρητη μέσα στην πλημμυρίδα του πολιτικού τραγουδιού της μεταπολιτευτικής περιόδου, έστω κι αν πρόκειται για μια δουλειά βαθύτατα πολιτική. Ο συνθέτης κινήθηκε εν πολλοίς στον κυρίαρχο ήχο της εποχής προσφέροντας μερικές πολύ καλές στιγμές, έστω κι αν τελικά δε νομίζω πως έχει καταφέρει να πρωτοτυπήσει και να διεκδικήσει ένα αυτόνομο μουσικό στίγμα. Έτσι κι αλλιώς ο λόγος του ποιητή είναι τόσο ισχυρός, ώστε σχεδόν εξ ορισμού η θέση του μουσικού να καθίσταται δευτερεύουσα και να συμβιβάζεται σ' έναν ταπεινό υποστηρικτικό ρόλο. Φλάουτο, φυσαρμόνικα, κλαρινέτο, βιολοντσέλο, μαντολίνο, κιθάρα και πιάνο απαρτίζουν ένα γοητευτικό οργανικό όχημα που βοηθά σημαντικά στο ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Στον βαρυσήμαντο πρόλογο του έργου ακούμε τον ηθοποιό Πάνο Χατζηκουτσέλη. Τα τραγούδια ερμηνεύουν με υπερβάλλον πάθος οι άγνωστοι Λένα Πετρή, Ελευθερία Μπαμπάκου, Νίκος Κατσής και Αποστόλης Σαπουνίδης.

Σωτήρης Ρεμπάπης: Νταηλιάνα (1983)

Ο Σωτήρης Ρεμπάπης, συνθέτης και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού, πέρασε από την ελληνική δισκογραφία ως κομήτης αφήνοντας μια μικρή παρακαταθήκη δύο μόλις δισκογραφικών καταθέσεων. Σε ανεξάρτητη παραγωγή κυκλοφόρησαν το 1983 η Νταηλιάνα και το 1986 Τα Παλικάρια. Στη συνέχεια χάθηκε οριστικά από το προσκήνιο, αν και τα δείγματα γραφής του με τις δυο αυτές δισκογραφημένες δουλειές του ήταν άκρως ενδιαφέροντα. Αμφότεροι αυτοί οι δίσκοι περιέχουν μελοποιημένη ποίηση και ερμηνεύονταν από τους ίδιους περίπου τραγουδιστές. Η μουσική του διαθέτει ένα επικό πνεύμα στον απόηχο του πολιτικού τραγουδιού της προηγούμενης δεκαετίας.

Ο δίσκος "Νταηλιάνα" περιλαμβάνει δύο ποιήματα του Κώστα Βάρναλη (Αρχή σοφίας, Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου), άλλα τέσσερα της Ελένης Βακαλό (Το τραγούδι της αναπνοής, Το τραγούδι του ποταμού, Λεμονιά, Η μικρή θεατρίνα στο Σινικό Τείχος) κι ένα του Δημήτρη Κατσαγάνη (Άκου τη μουσική του λιόφυλλου). Αξίζει να σταθούμε στο τραγούδι "Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου" που ήδη είχε ακουστεί πολύ από την εξαιρετική μελοποίηση του Λουκά Θάνου με την ακαταμάχητη ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη, πράγμα που θα έλεγε κανείς ότι θα αποτελούσε ανασταλτικό παράγοντα, για να επιχειρήσει ένας άγνωστος συνθέτης να καταπιαστεί με το ίδιο ποίημα του Βάρναλη. Κι όμως, το αποτέλεσμα είναι άκρως ενδιαφέρον και εντελώς μακριά από τη μελοποίηση του Θάνου με βασική οργανική συνοδεία το μπουζούκι και το βιολί. 

Ξεχωριστά ενδιαφέρον στοιχείο του δίσκου αποτελούν τρία οργανικά θέματα που δείχνουν την άλλη πλευρά του συνθέτη που αγγίζει τα όρια της λόγιας μουσικής. Το καθένα φέρει τον τίτλο "Μορφές" και λειτουργεί ως ιντερμέδιο στη ροή των τραγουδιών. Το πρώτο αποτελεί μια αυτοσχεδιαστική σπουδή πάνω στο μπουζούκι, το δεύτερο είναι ένα θέμα για σόλο πιάνο και το τρίτο ένα λυρικό adagio για έγχορδα.

Ερμηνευτές των τραγουδιών είναι οι Γιώργος Υδραίος (συνεργάτης του Θωμά Μπακαλάκου), Πασχάλης Μωραϊτίδης (παλιότερος συνεργάτης του Πάνου Τζαβέλλα), Βασιλική Βυρουράκη και Δήμητρα Μιγδάνη. 

Χρύσανθος Μουζακίτης: Έμμετρος Ρίζος (1978)

Ο σημερινός δίσκος βινυλίου αποτελεί τη φυσική συνέχεια του δίσκου "Πρώτος Συλλογικός" που σας παρουσίασα πριν από δύο ημέρες. Τίτλος του δίσκου: "Έμμετρος Ρίζος". Εκδόθηκε επίσης από την ανεξάρτητη μικρή εταιρεία Liberta και περιλαμβάνει εξολοκλήρου συνθέσεις του ενδιαφέροντος, αλλά παραγνωρισμένου Κερκυραίου συνθέτη και πιανίστα Χρύσανθου Μουζακίτη (γενν. 1949), ο οποίος μας έδωσε κατά καιρούς κάμποσες δουλειές ("Βράδιασε στη γειτονιά μου", "Χρώματα της φαντασίας", "Έργα για βιολί και κιθάρα", "Ξεκίνησ' ένα καραβάκι", "Διάθλαση", "Μια στάλα μελάνι") που δυστυχώς έχουν λησμονηθεί τελείως και είναι πλέον σπανιότατες.

Ο συγκεκριμένος λοιπόν δίσκος περιλαμβάνει δεκατρία μελοποιημένα στιχουργήματα του Νίκου Οικονομίδη ή Παλιού (1919-2006) δημοσιευμένα στην ομώνυμη στήλη που διατηρούσε επί χρόνια η εφημερίδα Ριζοσπάστης, επίσημο κομματικό όργανο του ΚΚΕ. Πρόκειται για καλογραμμένα στιχάκια που σχολιάζουν δηκτικά την επικαιρότητα της εποχής σε ένα πνεύμα αγωνιστικό στα όρια ενίοτε της πολεμικής για τα κακώς κείμενα της μεταπολιτευτικής περιόδου. Η μουσική είναι απλή και εύηχη με καλοστημένες μελωδίες που διακρίνονται για την αμεσότητά τους θυμίζοντας κάπως τον πρόσφατο τότε δίσκο του Λουκιανού Κηλαηδόνη "Απλά μαθήματα πολιτικής οικονομίας". Ένα από τα στιχουργήματα είναι αφιερωμένο στον Γιάννη Ρίτσο. Τραγουδούν ο Γιώργος Ζωγράφος, η Στ. Ανεζάκη και ο συνθέτης. 

Στο εσώφυλλο του δίσκου ο συνθέτης σημειώνει χαρακτηριστικά: Το έργο "Έμμετρος Ρίζος" είναι αφιερωμένο στο 10ο Συνέδριο του ΚΚΕ. Δε διάλεξα στίχους από ανθολογίες μεγάλων ποιητών, αλλά τα έμμετρα του Ριζοσπάστη, γιατί είδα πως εκφράζουν μια σκληρή πραγματικότητα και μια πεντακάθαρη αλήθεια. Τα τραγούδια δεν τα χαρακτηρίζω "κομματικά", γιατί αντικειμενικά ανήκουν σε όλη την εργατική τάξη και εκφράζουν τα συμφέροντα όλων των εργαζομένων...

Ρένα Κουμιώτη: Τα πρώτα 45άρια (1969-1971)

Έφυγε χθες από τη ζωή μια σπουδαία φωνή του λαϊκού μας τραγουδιού, η Ρένα Κουμιώτη (1941-2023), μια από τις μούσες του μεγάλου (και ήδη αιωνόβιου) συνθέτη μας Μίμη Πλέσσα, ο οποίος υπήρξε ο βασικός αιμοδότης του εξαιρετικού της ρεπερτορίου αρχής γενομένης με τη συμμετοχή της στον εμβληματικό δίσκο "Ο δρόμος" (1969). 

Η καριέρα της Κουμιώτη ήταν σχετικά σύντομη. Η κύρια φάση της (1969-1974) ταυτίζεται με τη δισκογραφική εταιρεία Lyra, όπου ευτύχησε να ηχογραφήσει κάμποσες δεκάδες τραγούδια σε δισκάκια 45 στροφών, μαζί με τέσσερις προσωπικούς δίσκους (1970-1974) και κυρίως με τη συμμετοχή της σε μερικούς σπουδαίους δίσκους 33 στροφών με τραγούδια των Μίμη Πλέσσα (Ο Δρόμος, Μέρες του καλοκαιριού, Μίλα μου για τη Λευτεριά, Θάλασσα πικροθάλασσα), Λίνου Κόκοτου (Οι ώρες, Το θαλασσινό τριφύλλι), Γιώργου Κοντογιώργου (Γύφτισσα μέρα, Παράθυρο στη θάλασσα), Βασίλη Κουμπή (12 μήνες), Θόδωρου Τζίφα (Γειτονιές: Αθήνα-Θεσσαλονίκη), Αργύρη Κουνάδη (Ρόδα είναι και γυρίζει), Βαγγέλη Πιτσιλαδή (Τα κίτρινα ρολόγια) και Γιώργου Μητσάκη (Μονά ζυγά). 

Το 1976 μεταπήδησε στην Polydor, όπου ηχογράφησε δύο δίσκους ("Στο δρόμο για το Τσιμενλί", "Ρένα Κουμιώτη"), οι οποίοι πέρασαν απαρατήρητοι, για να κλείσει ουσιαστικά τη δισκογραφική της παρουσία το 1980 με το άλμπουμ "Τα δικά μου τραγούδια" από την Intersound.

Ψάχνοντας λοιπόν στη δισκοθήκη μου ανακάλυψα τέσσερα παλιά 45άρια της Ρένας Κουμιώτη από το διάστημα 1969-1971, όλα από τη Lyra. Ανάμεσά τους κι ένα των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου με τα αριστουργηματικά τραγούδια "Σταμάτησε του ρολογιού τους δείχτες" και "Το γλυκό τ' αηδόνι" που κυκλοφόρησε το 1970. Το τραγούδι μάλιστα "Το γλυκό τ' αηδόνι" συμπεριλήφθηκε και στο LP "Μέρες του καλοκαιριού" της ίδιας χρονιάς. Ιδού το περιεχόμενο των τεσσάρων αυτών δίσκων:

• 1969. Σβήνει ο ήλιος - Δρόμους περπάτησα πολλούς. Μουσική Κώστα Σεϊτανίδη, στίχοι των Δ. Βλάχου και Κ. Κωτούλα.
• 1970. Σταμάτησε του ρολογιού τους δείχτες - Το γλυκό τ' αηδόνι. Μουσική Μίμη Πλέσσα, στίχοι Λευτέρη Παπαδόπουλου.
• 1971. Αγόρι της φτωχειάς μου αυλής - Μια πέτρα κύλησε. Μουσική και στίχοι Γιώργου Μητσάκη.
• 1971. Χλωμό παιδί της καταχνιάς - Χαλάλι σου παλιόπαιδο. Μουσική Χάρη Λυμπερόπουλου, στίχοι Διονύση Τζεφρώνη.

Πρώτος Συλλογικός (ανεξάρτητη έκδοση, 1977)

Επιστρέφω και πάλι στα παλιά μου βινύλια και σε παλιότερες αναρτήσεις για μια πιο επιμελημένη παρουσίαση, όπως η χθεσινή με το δίσκο "Η μάνα της γης" του Γιάγκου Χαρτοφύλακα. Σειρά λοιπόν σήμερα έχει άλλος ένας ξεχασμένος δίσκος με τίτλο "Πρώτος Συλλογικός" που εκδόθηκε το 1977 από τη μικρή εταιρεία Liberta, ένας δίσκος που φιλοξενεί τη δουλειά μερικών νέων τότε και άγνωστων δημιουργών, οι οποίοι προχώρησαν μόνοι τους στη συγκεκριμένη έκδοση προσπαθώντας να αποφύγουν τις περιπέτειες και τους περιορισμούς από τις επίσημες δισκογραφικές εταιρείες.

Ο τίτλος του δίσκου δηλώνει και το περιεχόμενό του, αφού έχουμε τη σύμπραξη πέντε μουσικών, οι οποίοι έγραψαν δέκα συνολικά τραγούδια, από δύο ο καθένας, κι ένα οργανικό πάνω στη μελωδία του εναρκτήριου τραγουδιού ("Μαβιά"). Πρόκειται για τους συνθέτες Γιώργο Καμπανά, Βαγγέλη Κυρίτση, Χρύσανθο Μουζακίτη, Λάκη Σούρα και Στέφανο (χωρίς επίθετο). Τα τραγούδια έχουν χρώμα λαϊκό και μια διάθεση αγωνιστική, προσαρμοσμένα στο κλίμα του πολιτικού τραγουδιού της εποχής. Μεταξύ αυτών και το μελοποιημένο ποίημα του Κώστα Βάρναλη "Το αηδόνι" (μουσική Γιώργου Καμπανά) που εύλογα προβάλλεται περισσότερο ως "κράχτης" του δίσκου. Στα υπόλοιπα οι στίχοι υπογράφονται από τους: Σαράντη Αλιβιζάτο, Θάνο Ασίκη, Θεόφιλο Βερύκιο, Σπύρο Μήλα και Στέφανο.

Μια μεγάλη ομάδα νέων και άγνωστων τότε τραγουδιστών συμπράττει στην ερμηνεία των τραγουδιών. Ιδού τα ονόματα: Χαρά Πομώνη, Ελένη Τσαγγαράκη, Κώστας Αλιμάρας, Στέλιος Αλεξανδράκης, αλλά και ο συνθέτης Χρύσανθος Μουζακίτης. Μάλιστα στο μελοποιημένο ποίημα του Βάρναλη συμμετέχει και ο πρωτοεμφανιζόμενος Γιάννης Κούτρας, ο οποίος λίγο αργότερα θα γίνει πολύ γνωστός από τη συνεργασία του με τον Θάνο Μικρούτσικο ("Μουσική πράξη στον Μπρεχτ", "Σταυρός του Νότου").

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχουν σπουδαίοι μουσικοί, μεταξύ των οποίων η Ευανθία Ρεμπούτσικα, ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας, ο Γεράσιμος Πυλαρινός και ο Θύμιος Παπαδόπουλος. 

Γιάγκος Χαρτοφύλακας: Η μάνα της γης (1986)

Θέλω να σταθώ σήμερα σε έναν ενδιαφέροντα μουσικό που ανήκει στην κατηγορία των διακριτικών δημιουργών, οι οποίοι δεν αξιώθηκαν ποτέ της αναγνώρισης που θα τους άξιζε από το ευρύ κοινό, παρόλο που η δουλειά τους είναι αξιόλογη περιμένοντας υπομονετικά στη σκιά της εμπορικής δισκογραφίας τη στιγμή που θα την ανακαλύψει και θα της αποδώσει τα εύσημα που δικαιούται.

Ο λόγος για τον Κερκυραίο μουσικό Γιάγκο Χαρτοφύλακα (1948-2016), επί χρόνια διευθυντή της αξιόλογης Κερκυραϊκής Χορωδίας Αθηνών. Στα μέσα της δεκαετίας του '80 ο Χαρτοφύλακας μας έδωσε και τις δυο μοναδικές δισκογραφικές του καταθέσεις, τους κύκλους τραφουδιών "Η μάνα της γης" (1986) και "Αγία Μικρασία" (1987), έργα υψηλών τόνων που ανήκουν στον ενδιάμεσο χώρο μετάξύ λόγιας και λαϊκής μουσικής. Βέβαια η εργογραφία του περιλαμβάνει πολλά ακόμη έργα, όπως οι "Ψαλμοί των Ελλήνων" σε ποίηση Ανδρέα Κάλβου (1991) ή το πιο πρόφατο "Χαίρε Κύπρος" (2010) που γράφτηκε με αφορμή το θάνατο του συνθέτη Μάριου Τόκα, στη μνήμη του οποίου είναι αφιερωμένο.

Το έργο "Η μάνα της γης" φέρει τη μορφολογική ένδειξη "Λαϊκό ορατόριο", που φαίνεται να παραπέμπει στο "Άξιον Εστί" του Μίκη Θεοδωράκη, αν και το περιεχόμενό του δε νομίζω πως ανταποκρίνεται και τόσο στο χαρακτηρισμό αυτό.  Θα αποτολμούσα να πω ότι τα μακρινά πρότυπα του έργου είναι περισσότερο η "Καταχνιά" του Χρήστου Λεοντή ή το "Ηλιοσκόπιο" του Σταύρου Κουγιουμτζή, παρά το "Άξιον Εστί". Ίσως η παρουσία κάποιων χορωδιακών μερών μαζί με δύο αφηγηματικές γέφυρες και δύο οργανικά θέματα, καθώς και ένα μικρό πέρασμα τενόρου στα φωνητικά, να στοιχειοθετούν τυπικά μια εκδοχή ορατορίου (ή καντάτας), αλλά επί της ουσίας πρόκειται για έναν κύκλο λαϊκών τραγουδιών που είναι εμφανώς εμποτισμένα με χρωματισμούς της δημοτικής και βυζαντινής μας παράδοσης. Άλλωστε βασικός ερμηνευτής του έργου είναι ο καλός λαϊκός ερμηνευτής Κώστας Σμοκοβίτης και μαζί του η υπέροχη Σοφία Μιχαηλίδου, μια σπουδαία ερμηνεύτρια που ωστόσο δεν ευτύχησε να κάνει την καριέρα που θα της άξιζε, έστω κι αν κάποια στιγμή αξιώθηκε να ερμηνεύσει και Μίκη Θεοδωράκη ("Τα λυρικά", "Ως αρχαίος άνεμος").

Το έργο βασίζεται σε ποίηση του Μάνου Παναγόπουλου, γνωστού θεατρικού συγγραφέα και ποιητή με κάμποσα έργα του (κυρίως παιδικά) να έχουν παρουσιαστεί στο ραδιόφωνο, αλλά και σε θεατρικές σκηνές της Ελλάδας και της Κύπρου. Οι στίχοι του διαπνέονται από ένα αντιπολεμικό πνεύμα και γιαυτό τους επέλεξε ο συνθέτης με αφορμή το έτος 1986 που ήταν αφιερωμένο στην παγκόσμια ειρήνη. Μάλιστα το έργο παρουσιάστηεκ και ζωντανά στο Λυκαβηττό την επόμενη χρονιά. 

Στη δισκογραφημένη μορφή του έργου έλαβαν μέρος επίσης η Κερκυραϊκή Χορωδία Αθηνών, ο τενόρος Νίκος Ντάσης και η Βάσω Ανδρέου στα αφηγηματικά μέρη. Την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της χορωδίας και της ορχήστρας φυσικά είχε ο συνθέτης.