Νότης Μαυρουδής, Μάνος Χατζιδάκις: Παιδί της γης (1977)

Ο Νότης Μαυρουδής αφιέρωσε το δίσκο "Ζωγραφιές απ' τον Θεόφιλο" στον Μάνο Χατζιδάκι κι εκεί ακριβώς γεννήθηκε η ιδέα μιας άμεσης συνεργασίας των δύο σημαντικών δημιουργών, όταν ο μεγάλος συνθέτης εμπιστεύθηκε στον Μαυρουδή την παλιότερη ποιητική του συλλογή "Μυθολογία", για να τη μελοποιήσει. 

Ο Χατζιδάκις είχε εκδώσει τη "Μυθολογία" του το 1966 και μοιάζει κάπως παράδοξο αυτό, γιατί λίγο νωρίτερα είχε ηχογραφήσει τον ομώνυμο κύκλο τραγουδιών. Μόνο που τα τραγούδια είχαν στίχους του Νίκου Γκάτσου κι έτσι τα ποιήματα του ίδιου έμειναν στην άκρη, ώσπου έφτασε αυτή η στιγμή που πέρασαν στα χέρια του Νότη Μαυρουδή κι έτσι γεννήθηκε ο θαυμάσιος λυρικός κύκλος τραγουδιών "Παιδί της γης" που εκδόθηκε από τη Lyra το 1977.

Ο Νότης Μαυρουδής μελοποίησε με μεγάλη ευαισθησία το ποιητικό σώμα, εμφανώς ωστόσο επηρεασμένος από το ύφος του μεγάλου δασκάλου. Είναι ένας "χατζιδακικός" δίσκος αυτός, τόσο στη μελοποιητική του γραφή, όσο και στην ενορχήστρωση, αλλά και στις ερμηνείες. Τρυφερές μελωδίες, χωρίς εξάρσεις, με βαθύ και πηγαίο λυρισμό που αποκαλύπτει ανάγλυφα τις μύχιες ευαισθησίες του ποιητή. Το οργανικό μέρος είναι πλημμυρισμένο με τα χατζιδακικά ηχοχρώματα από το μαντολίνο, το βιολί, την κιθάρα, το βιολοντσέλο και την άρπα που εκτελούν υπέροχοι δεξιοτέχνες, όπως ο Δημήτρης Βράσκος, ο Παντελής Δεσποτίδης, ο Κώστας Γρηγορέας, η Αλίκη Κρίθαρη και ο ίδιος ο συνθέτης.

Για την ερμηνεία των τραγουδιών επιλέχθηκε η Αρλέτα, η παλιά συνοδοιπόρος του συνθέτη που ήδη είχε ξεκινήσει τη μετανεοκυματική της πορεία μετά την εμβληματική της ερμηνεία στην "Τρίτη Ανθολογία" (1975) του Γιάννη Σπανού. Δίπλα της ο εκκολαπτόμενος νέος ερμηνευτής κι αργότερα αξιόλογος τραγουδοποιός Ηλίας Λιούγκος που μας τον είχε συστήσει την προηγούμενη χρονιά ο Μάνος Χατζιδάκις στα "Παράλογα". Ο ίδιος ο Χατζιδάκις συμμετέχει επίσης ερμηνεύοντας το πεζολογικό αφιέρωμα "Στον Γιώργο Σεφέρη", ένα από τα τρία μικρά αφιερώματα που έγραψε για τους μεγάλους πνευματικούς του καθοδηγητές. Τα άλλα δύο αναφέρονται στον Οδυσσέα Ελύτη και τον Νίκο Γκάτσο.

Νότης Μαυρουδής: Ζωγραφιές απ' τον Θεόφιλο (1976)

Ο Νότης Μαυρουδής αποτελεί χωρίς αμφιβολία μια σπάνια περίπτωση ποιοτικού δημιουργού με συνέπεια μέσα στο χρόνο, δίχως την παραμικρή διάθεση για συμβιβασμούς στην τέχνη του, ο οποίος με την ίδια προσήλωση συνεχίζει μέχρι σήμερα την πορεία του κοντοζυγώνοντας τα εξήντα χρόνια δημιουργικής παρουσίας, αφού τα πρώτα του τραγούδια, ενταγμένα στο νεοκυματικό ρεύμα, παρουσιάστηκαν το 1964 με τον Γιώργο Ζωγράφο, ενώ ακολούθησαν όμορφες συνεργασίες με την Αρλέτα και τον Νίκο Χουλιαρά παράλληλα με την έκδοση και των τριών πρώτων μεγάλων του δίσκων: Δάφνις και Χλόη '66 (1966), Η Σούλα Μπιρμπίλη τραγουδά Σπανό και Μαυρουδή (1966), Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας (1968). 

Μεγάλος δεξιοτέχνης της κλασικής κιθάρας, μαθητής άλλωστε του Δημήτρη Φάμπα, το 1969 απέσπασε το Α' Βραβείο στο Διεθνή Διαγωνισμό Κλασικής Κιθάρας του Μιλάνου, καθώς και το ειδικό βραβείο "Mario de Luigi" του ιταλικού μουσικού τύπου, ενώ ήδη είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Ιταλία, όπου την επόμενη χρονιά η Scuola Ciciva di Milano τού ανέθεσε την έδρα κλασικής κιθάρας, κι εκεί παρέμεινε ως το 1975, οπότε και επέστρεψε μόνιμα στην Ελλάδα.

Μετά λοιπόν από ένα "κενό" πρωτότυπης δημιουργίας στο διάστημα 1969-1975, κατά το οποίο οι ηχογραφήσεις του εντοπίζονται αποκλειστικά στο πεδίο της λόγιας κιθαριστικής φιλολογίας, ο συνθέτης επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο με νέες συνθέσεις στο χώρο του απλού τραγουδιού. Η πρώτη του λοιπόν δισκογραφική εργασία που σηματοδοτεί την αφετηρία μιας καινούργιας δημιουργικής φάσης, κυκλοφορεί το 1976 από τη Zodiac της Lyra με τίτλο "Ζωγραφιές απ' τον Θεόφιλο" σε στίχους αποκλειστικά του παλιού του συνεργάτη Άκου Δασκαλόπουλου.

Πρόκειται για έναν θαυμάσιο κύκλο τραγουδιών λαϊκού χρώματος που βασίζονται στην πρωτότυπη ιδέα του στιχουργού-ποιητή Άκου Δασκαλόπουλου να περιγράψει με στίχους μια σειρά πίνακες του μεγάλου λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου (1870-1934). Τα τραγούδια είναι πλημμυρισμένα από ζωντανά λαϊκά χρώματα, κάτι που ενισχύεται από τις καθαρά λαϊκές φωνές των ερμηνευτών τους. Τις πιο εξωστρεφείς λαϊκές στιγμές αποδίδει ο νέος τραγουδιστής Χάρης Γαλανός, αλλά και ο παλιός ρεμπέτης Γιώργος Μουφλουζέλης, ενώ τα πιο λυρικά και νοσταλγικά τραγούδια η Αλεξάνδρα, γνωστή τότε από τη συνεργασία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη, λίγο πριν αποτολμήσει (πολύ πετυχημένα, πάντως) την ερμηνεία τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι. Ξεχωρίζει η εναρκτήρια λαϊκή σερενάτα "Η ωραία Αδριάνα" με την όμορφη οργανική συνοδεία του μαντολίνου σε απόλυτη αρμονία με το θέμα του αντίστοιχου ζωγραφικού πίνακα.

Φώτης Πολυμέρης: Καρδιοχτύπια (1966)

Δεν κρύβω την αδυναμία μου στον αγαπημένο τραγουδιστή του "ελαφρού" τραγουδιού Φώτη Πολυμέρη (1920-2013), τον οποίο επανειλημμένα σας έχω παρουσιάσει στο Δισκοβόλο. Ήταν ο γλυκύτατος ερμηνευτής του διαχρονικού "Άσ' τα μαλλάκια σου" και μερικών εκατοντάδων νοσταλγικών τραγουδιών από την προπολεμική ακόμη εποχή, μιας και η πρώτη του ηχογράφηση έγινε το 1935, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του '60, όταν πια είχε φύγει από την Ελλάδα στην Αμερική μετά το θάνατο του αγαπημένου φίλου και συνοδοιπόρου του Νίκου Γούναρη. Έζησε ως τα βαθιά του γεράματα, αλλά πριν φύγει, πρόλαβε να μας αφήσει και μια ενδιαφέρουσα αυτοβιογραφία με τίτλο "Των αναμνήσεων η λιτανεία" (2004).

Στα μέσα της δεκαετίας του '60, όταν ο Μάκης Μάτσας είχε αναλάβει τα ηνία της εταιρίας Odeon και είχε επιστρατεύσει μεγάλα ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου που είχαν ήδη χτίσει την προσωπική τους μυθολογία στο ελληνικό τραγούδι, εκδόθηκαν από την εταιρία μερικοί προσωπικοί δίσκοι του Φώτη Πολυμέρη, όπως: Αναμνήσεις απ' την παλιά Αθήνα (1964), Μελωδικές νοσταλγίες (1965), Αντίο πατρίδα (1965). Λίγο αργότερα από τη Fidelity κυκλοφόρησε άλλος ένας δίσκος του με λαϊκά αυτή τη φορά τραγούδια ("Ο Φώτης Πολυμέρης τραγουδά λαϊκά τραγούδια", 1967), ενώ το 1971 πάλι ο Μάτσας εξέδωσε το δίσκο Η κιθάρα του πατέρα κι ένα χρόνο αργότερα τον τελευταίο του δίσκο με τίτλο Η μπαλάντα της ζωής μου. Τέλος, το 1985 από τη Margophone της Minos στη σειρά "Η Χρυσή Εποχή" συμπεριλήφθηκε και ένα αναδρομικό αφιέρωμα στον Πολυμέρη.

Το 1966 λοιπόν κι ενώ ήδη ο τραγουδιστής βρισκόταν στην Αμερική, από την Odeon κυκλοφόρησε ο δίσκος "Καρδιοχτύπια" με 29 συνολικά τραγούδια του Φώτη Πολυμέρη συναρμοσμένα ανά ζεύγη ή τριάδες, καμιά φορά και τετράδες, με τη μορφή του medley. Όμορφες μελωδίες σε αργό ή γοργό τέμπο με κυρίαρχο το ρυθμό του ταγκό και έντονη παρουσία στην ορχήστρα της χαβάγιας, αυτής της ιδιόμορφης παραλλαγής της κιθάρας που δίνει ένα ιδιαίτερα νοσταλγικό ηχόχρωμα. 

Μαζί με τον Πολυμέρη σε κάποια τραγούδια συμμετέχει η Τζένη Χαρίτου, ενώ την ορχήστρα επιμελούνται κατά περίπτωση ο Ζοζέφ Κορίνθιος με τις χαβάγιες του, ο Αλέκος Γεωργιάδης και ο Κώτας Σεϊτανίδης.

Γιάννης Μαρκόπουλος: Πρώτη Εκτέλεση (χ.χ.)

Προχωρούμε σήμερα σε μια δεύτερη αυτοσχέδια "Πρώτη Εκτέλεση", αφιερωμένη αυτή τη φορά στον μεγάλο συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλο που μαζί με τον Σταύρο Ξαρχάκο συνιστούν το δεύτερο κορυφαίο δίδυμο συνθετών μας μετά τους πρωτοπόρους Διόσκουρους Μάνο Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος εμφανίστηκε στη δισκογραφία το 1960 και σε ολόκληρη εκείνη τη γόνιμη δεκαετία συνεργάστηκε με τη δισκογραφική εταιρία PolyGram (Philips), όπου κατέθεσε μια μεγάλη σειρά υπέροχων λαϊκών τραγουδιών και κινηματογραφικών συνθέσεων, για να κλείσει αυτή η πρώτη του περίοδος με δύο μεγάλα έργα: Τον "Ήλιο τον Πρώτο" (1969) και το "Χρονικό" (1970). Ουσιαστικά με τα σημαντικά αυτά έργα περνάει στη δεύτερη και πιο σημαντική φάση της δημιουργικής του πορείας, όταν υιοθέτησε το άτυπο δόγμα της "επιστροφής στις ρίζες" διαμορφώνοντας ένα τελείως προσωπικό ύφος, πάνω στο οποίο χτίστηκε μια μεγάλη σειρά πολυσήμαντων κύκλων τραγουδιών στη διάρκεια της δεκαετίας του '70.

Και ακριβώς αυτή η δεύτερη δημιουργική φάση του Γιάννη Μαρκόπουλου είναι ταυτισμένη απόλυτα με τη δισκογραφική εταιρία της Columbia, όπου ο συνθέτης θα ηχογραφήσει τα παρακάτω έργα: Ριζίτικα (1971), Διάλειμμα (1971), Ιθαγένεια (1972), Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους (1973), Θητεία (1974), Θεσσαλικός Κύκλος (1974), Μετανάστες (1974), Αφιέρωμα (1975), Ανεξάρτητα (1975), Οροπέδιο (1976), Εργάτες (1977) και Ελεύθεροι Πολιορκημένοι (1977). Κολοσσιαίο έργο, μεγάλο μέρος του οποίου στηρίζεται σε μελοποιημένους ποιητές μας (Γιώργος Σεφέρης, Μιχάλης Κατσαρός, Διονύσιος Σολωμός, Γιώργος Χρονάς) και ερμηνεύεται από εκλεκτούς ερμηνευτές.

Από την εξαίσια αυτή δισκογραφική παρακαταθήκη του Γιάννη Μαρκόπουλου στην εταιρία Columbia έχω επιλέξει δεκατέσσερα τραγούδια για μια αντιπροσωπευτική ανθολογία του συνθέτη φροντίζοντας να υπάρχει έστω κι ένα δείγμα από κάθε έργο, πράγμα που αναγκαστικά αφήνει απέξω ουκ ολίγα σπουδαία τραγούδια. 

Οι δύο σημαντικότεροι κύκλοι, δηλαδή η "Ιθαγένεια" και η "Θητεία" εκπροσωπούνται με δύο τραγούδια που έτσι κι αλλιώς αποτελούν σήματα κατατεθέντα του συνθέτη και ήταν αδύνατον να παραλειφθούν. Μιλώ για τα εμβληματικά τραγούδια: "Χίλια μύρια κύματα", "Γεννήθηκα", "Τα λόγια και τα χρόνια", "Μαλαματένια λόγια". Από τους υπόλοιπους διάλεξα ένα χαρακτηριστικό τραγούδι, με εξαίρεση τα "Ριζίτικα" που δεν περιλαμβάνουν πρωτότυπα τραγούδια του συνθέτη, ενώ ως επίλογο δεν μπορούσα να παραλείψω το περίφημο ορχηστρικό θέμα από την τηλεοπτική σειρά του BBC "Who Pays The Ferryman" (1978) που έκανε διάσημο το όνομα του συνθέτη και το οποίο ενσωματώθηκε στον μεταγενέστερο δίσκο της Columbia "Greece Is... The Best of Yannis Markopoulos". 

Τα τραγούδια υπογράφονται από σπουδαίους ποιητές και στιχουργούς. Ιδού τα ονόματα: Γιώργος Σκούρτης, Κ.Χ. Μύρης, Γιώργος Σεφέρης, Μάνος Ελευθερίου, Κώστας Βίρβος, Γιώργος Χρονάς, Μιχάλης Κατσαρός, Διονύσιος Σολωμός. Και φυσικά τα ερμηνεύουν σπουδαίοι τραγουδιστές: Νίκος Ξυλούρης, Βίκυ Μοσχολιού, Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Τάνια Τσανακλίδου, Ηλίας Κλωναρίδης.

Λουκιανός Κηλαηδόνης: Πρώτη Εκτέλεση (χ.χ.)

Ήδη ολοκληρώσαμε την παρουσίαση των έξι δίσκων της σειράς "Πρώτη Εκτέλεση" που εξέδωσε η Columbia στο διάστημα 1965-1985 με μικρά πορτρέτα έξι σημαντικών συνθετών που είχαν καταθέσει το κύριο σώμα του έργου τους στη συγκεκριμένη δισκογραφική εταιρία. 

Επειδή ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις (ιδίως στους δίσκους του Θεοδωράκη και του Σπανού) εξέφρασα αρκετές επιφυλάξεις για τις επιλογές των τραγουδιών που δεν αποδίδουν σωστά τη συνολική εικόνα του δημιουργού, μπήκα στον πειρασμό να λειτουργήσω ως λαθραίος παραγωγός της εταιρίας και να φτιάξω μια έβδομη "Πρώτη Εκτέλεση" που να ικανοποιεί τις προδιαγραφές που έχω στο μυαλό μου για ένα πιο αντιπροσωπευτικό πορτρέτο του συνθέτη. Και ο συνθέτης που διάλεξα είναι ο Λουκιανός Κηλαηδόνης. Τον διάλεξα, όχι γιατί δεν υπάρχουν άλλοι εξίσου ή και πιο σημαντικοί από αυτόν, αλλά γιατί πάντα είχα την απορία γιατί η εταιρία δεν τον συμπεριέλαβε στη συγκεκριμένη σειρά με δεδομένο ότι σ' αυτήν έχει ηχογραφήσει στα πρώτα συνθετικά του χρόνια μια μεγάλη σειρά ολοκληρωμένων κύκλων τραγουδιών που μάλιστα έδωσαν πάμπολλες λαοφιλείς επιτυχίες.

Ξεκινώ λοιπόν από αυτό. Ιδού οι ολοκληρωμένες δισκογραφικές δουλειές του Λουκιανού στην Columbia κατά το διάστημα 1970-1976: Η Πόλη μας (1970), Η κόκκινη κλωστή (1972), Μικροαστικά (1973), Απλά μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας (1975), Media Luz (1976), Περίπατος (1976). Σημαντικό έργο δηλαδή, μέσα από το οποίο ξεπήδησαν κάμποσα πολύ όμορφα τραγούδια. Στο διάστημα αυτό άλλωστε ο συνθέτης είχε το προνόμιο να συνεργαστεί πολύ και με τον Νίκο Γκάτσο, ο πέμπτος κατά σειρά συνθέτης που συμπορεύτηκε με τον μεγάλο στιχουργό μετά τους Μάνο Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρο Ξαρχάκο και Δήμο Μούτση. Να επισημάνω επίσης ότι τα περισσσότερα τραγούδια του στο διάστημα που συζητάμε τα ερμήνευσε ο Μανώλης Μητσιάς, ο οποίος άλλωστε έχει κι έναν εξολοκλήρου προσωπικό δίσκο με τραγούδια του Λουκιανού ("Περίπατος").

Για να τηρηθεί λοιπόν η σωστή αναλογικότητα της ανθολογίας μου σε σχέση με τους δίσκους του συνθέτη, διάλεξα τρία τραγούδια από το δίσκο "Η Πόλη μας", άλλα τρία από το δίσκο "Η κόκκινη κλωστή", δύο από τα "Μικροαστικά" κι από ένα από τους λιγότερο ενδιαφέροντες δίσκους "Απλά μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας" και "Περίπατος". Σ' αυτά τα δέκα τραγούδια θεώρησα αναγκαίο να προσθέσω και άλλα τέσσερα ανεξάρτητα τραγούδια από τις 45 στροφές που έχουν συμπεριληφθεί σε προσωπικούς δίσκους του Μανώλη Μητσιά και της Νάνας Μούσχουρη. Άφησα απέξω μόνο τον ορχηστρικό δίσκο "Media Luz", που δεν προσφέρεται για μια τέτοια ανθολογία.

Γιάννης Σπανός: Πρώτη Εκτέλεση (1985)

Ο έκτος και τελευταίος δίσκος της σειράς "Πρώτη Εκτέλεση" που ξεκίνησε η Columbia το 1965, εκδόθηκε είκοσι χρόνια αργότερα, το 1985, αφιερωμένος στον σημαντικό συνθέτη Γιάννη Σπανό, τον αγαπημένο δημιουργό δεκάδων πανέμορφων μελωδικών τραγουδιών που όλοι σιγοψιθυρίσαμε κατά καιρούς.

Είναι γνωστό ότι ο Γιάννης Σπανός ξεκίνησε ως πιανίστας στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα στο Παρίσι, όπου είχε την τύχη να συνεργαστεί με μυθικά ονόματα του γαλλικού τραγουδιού, ενώ στη συνέχεια, από το 1964 και εξής, ανέπτυξε μια παράλληλη δραστηριότητα μεταξύ Παρισιού και Αθήνας όντας ο ουσιαστικός εισηγητής του Νέου Κύματος που άνθισε στο περιβάλλον της Lyra και του Αλέκου Πατσιφά, μέσα από το οποίο ξεπήδησαν υπέροχες μελωδικές στιγμές, αλλά και μια εκλεκτή φουρνιά νέων ερμηνευτών (Γιώργος Ζωγράφος, Καίτη Χωματά, Πόπη Αστεριάδη, Αρλέτα, Σούλα Μπιρμπίλη, Γιάννης Πουλόπουλος, Μιχάλης Βιολάρης, Ρένα Κουμιώτη) και νέων συνθετών (Νότης Μαυρουδής, Διονύσης Σαββόπουλος, Γιώργος Κοντογιώργος, Νίκος Χουλιαράς, Λίνος Κόκοτος, Γιάννης Γλέζος κ.ά.), οι οποίοι έδωσαν τη δική τους ευαίσθητη εκδοχή του "έντεχνου" τραγουδιού που είχαν ξεκινήσει νωρίτερα άλλοι σημαντικοί συνθέτες.

Ο Γιάννης Σπανός επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα στο τέλος της δεκαετίας του '60 και η επάνοδός του σηματοδότησε μια σοβαρή στροφή του προσωπικού του ύφους από την έντεχνη μπαλάντα στο λαϊκό χρώμα. Το 1969 εγκαινιάζεται η μακροχρόνια συνεργασία του με την Columbia, όπου θα καταθέσει μερικούς πολύ αξιόλογους κύκλους λαϊκών τραγουδιών συνεργαζόμενος σχεδόν αποκλειστικά με τον στιχουργό Λευτέρη Παπαδόπουλο, αλλά και μουσικής για τον κινηματογράφο. Ιδού οι σημαντικότερες στιγμές: Μια Κυριακή (1969), Σαββατόβραδο (1970), Εκείνο το καλοκαίρι (1971), Μέρες αγάπης (1972), Παύλος Μελάς (1972), Συμπόσιο (1972), Η γλυκιά Ίρμα (1972), Η Αλέκα Κανελλίδου τραγουδά Σπανό (1976), Στου καιρού τα ρέματα (1982).

Από τους κύκλους αυτούς αντλήθηκε και το υλικό της "Πρώτης Εκτέλεσης" που εκδόθηκε αργά το 1985, όταν ο συνθέτης είχε ήδη αλλάξει δισκογραφική στέγη. Δεκατρία συνολικά τραγούδια γραμμένα κατά το διάστημα 1969-1983. Τα ένδεκα από αυτά έχουν προέλευση από τους τέσσερις βασικούς δίσκους: Μια Κυριακή, Σαββατόβραδο, Μέρες αγάπης, Στου καιρού τα ρέματα. Είναι εντυπωσιακό ότι όλα έχουν στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, όπως κι άλλο ένα ("Δεν το μπορείς") που προέρχεται από τον προσωπικό δίσκο του Σταμάτη Κόκοτα "Κόκοτας Νο.3" (1971) και τις 45 στροφές. Ο δίσκος συμπληρώνεται με το τραγούδι "Κάτι βράδια" από τον ομώνυμο προσωπικό δίσκο του Νίκου Νομικού που κυκλοφόρησε το 1983 κι έχει στίχους του Κώστα Ρουβέλα.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν με μοναδικό τρόπο κορυφαίοι ερμηνευτές, όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Βίκυ Μοσχολιού, ο Σταμάτης Κόκοτας, η Δήμητρα Γαλάνη και ο Μανώλης Μητσιάς. Ο δίσκος περιλαμβάνει ασφαλώς μερικές υπέροχες στιγμές που αναδεικνύουν το γοητευτικό μελωδικό ταλέντο του συνθέτη. Θα ξεχώριζα κυρίως τα τραγούδια: Πες πως μ' αντάμωσες, Βροχή και σήμερα, Ξύπνησε η πόλη, Μια Κυριακή, Τα χέρια. 

Γιώργος Χατζηνάσιος: Πρώτη Εκτέλεση (1978)

Ο συνθέτης Γιώργος Χατζηνάσιος πρωτοεμφανίστηκε στο ελληνικό τραγούδι στο ξεκίνημα της δεκαετίας του '70 και είχε την τύχη από την αρχή να συνεργαστεί με τα πιο εμπορικά ονόματα του πενταγράμμου, όπως η Μαρινέλλα, ο Τόλης Βοσκόπουλος, ο Γιάννης Πάριος και ο Σταμάτης Κόκοτας, γεγονός που διευκόλυνε την ταχύτατη αναρρίχησή του στις κορυφαίες θέσεις των πιο εμπορικών δημιουργών εκείνης της παραγωγικότατης δεκαετίας. Είχε μάλιστα το προνόμιο να κινείται αδέσμευτος μεταξύ όλων των μεγάλων δισκογραφικών εταιριών γνωρίζοντας παντού επιτυχία. 

Η συνεργασία του με την Columbia πάντως είναι αυτή που μας χάρισε τις ωραιότερες μουσικές στιγμές του συνθέτη κατά το διάστημα 1973-1978, όταν και ηχογράφησε στη συγκεκριμένη εταιρία έξι συνολικά μεγάλους δίσκους τραγουδιών: "4.5.3" (1972), "Έχει ο Θεός" (1973), "Διαδρομή" (1973), "Αντιθέσεις" (1975), "Λεύκωμα" (1976), "Θα σου χρωστώ" (1978).

Στο υλικό λοιπόν αυτών των δίσκων βασίστηκε ο πέμπτος δίσκος της σειράς "Πρώτη Εκτέλεση" της Columbia που εκδόθηκε το 1978 με δώδεκα τραγούδια του Γιώργου Χατζηνάσιου. Προνομιακή μεταχείριση είχε ο δίσκος "Διαδρομή", απ' όπου ανθολογήθηκαν σχεδόν τα μισά τραγούδια, ενώ από δύο τραγούδια επιλέχθηκαν από τα άλμπουμ "4.5.3", "Έχει ο Θεός" και "Λεύκωμα", καθώς και άλλο ένα ανεξάρτητο τραγούδι ("Η ιστορία του μπεκρή") από δίσκο 45 στροφών που ενσωματώθηκε και στο δίσκο "Σταμάτης Κόκοτας Νο.4" (1973).

Σε επτά από τα δώδεκα τραγούδια οι στίχοι ανήκουν στον Γιώργο Κανελλόπουλο, δύο είναι του Γιάννη Λογοθέτη, ενώ από ένα υπογράφουν ο Τάσος Οικονόμου, ο Χρήστος Στίππας και ο Νίκος Βρεττός. Τέσσερις σπουδαίοι τραγουδιστές μας δίνουν ξεχωριστές ερμηνείες: Η Βίκυ Μοσχολιού (εξαιρετική ερμηνεία στο "Είμαστ' εμείς"), ο Σταμάτης Κόκοτας (με τη μεγάλη επιτυχία "Μια παρένθεση"), ο Μανώλης Μητσιάς (με τα δημοφιλή "Τι να πούμε τι", "Πού θα πάει πού", "Με λένε Γιώργο") και η Δήμητρα Γαλάνη (με το αισθαντικό "Συγνώμη που σ' αγάπησα"). Κάποια από αυτά τα τραγούδια γνώρισαν εξίσου ή και ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία με ερμηνευτή τον Γιάννη Πάριο, που όμως ανήκε τότε σε άλλη εταιρία (Minos).

Δήμος Μούτσης: Πρώτη Εκτέλεση (1973)

Μετά την έκδοση των τριών πρώτων δίσκων της σειράς "Πρώτη Εκτέλεση" της Columbia το 1965 που ήταν αφιερωμένοι στους συνθέτες Μάνο Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη και Σταύρο Ξαρχάκο, χρειάστηκε να περάσουν οκτώ χρόνια, για να έχουμε ένα ακόμη αφιέρωμα σε συνθέτη της εταιρίας, όταν το 1973 κυκλοφόρησε ο τέταρτος δίσκος της σειράς αφιερωμένος στον Δήμο Μούτση, προαναγγέλλοντας κατά κάποιο τρόπο την επιστροφή του συνθέτη στην εταιρία μετά από απουσία τριών ετών.

Ο Δήμος Μούτσης ανήκει στην εκλεκτή εκείνη γενιά των πρώτων επιγόνων των δύο Διόσκουρων της μουσικής μας (του Μάνου και του Μίκη) που, μετά τη μεσολάβηση του Σταύρου Ξαρχάκου και του Γιάννη Μαρκόπουλου, πήραν τη σκυτάλη και έχτισαν ένα υπέροχο μουσικό οικοδόμημα κάπου από τα μέσα της δεκαετίας του '60 και μετέπειτα, όπως ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Μάνος Λοΐζος, ο Χρήστος Λεοντής, ο Νίκος Μαμαγκάκης, ο Γιάννης Σπανός, ο Νότης Μαυρουδής, ο Διονύσης Σαββόπουλος. Και φυσικά ο Δήμος Μούτσης, Πειραιώτης στην καταγωγή, με αξιόλογες μουσικές σπουδές που αρχικά τον κατηύθυναν προς το χώρο της λόγιας μουσικής, μέχρι που στα μέσα της δεκαετίας του '60, επηρεασμένος βαθιά από τη γνωριμία και τη συνεργασία του με τον Μάνο Χατζιδάκι, αποφάσισε να στραφεί προς το τραγούδι έχοντας ήδη ηχογραφήσει έναν μικρό κύκλο "έντεχνων" τραγουδιών σε ποίηση Ανδρέα Αγγελάκη που ερμήνευσε ο Γιώργος Μούτσιος (εκδόθηκαν μόλις το 2000), ενώ αμέσως μετά είχε την τύχη να ταυτίσει την πρώτη του δημιουργική φάση με τον Νίκο Γκάτσο. 

Αυτή είναι η "λαϊκή" περίοδος του συνθέτη, ιδιαίτερα παραγωγική και εμπνευσμένη. Στο διάστημα αυτό έγραψε γύρω στα πενήντα αψεγάδιαστα λαϊκά τραγούδια, υποδειγματικά στο μελωδικό και ενορχηστρωτικό τους μέρος, ηχογραφώντας κυρίως στις 45 στροφές, τα μισά από τα οποία ενσωματώθηκαν σε δύο εξαιρετικούς δίσκους μεγάλης διάρκειας που ηχογράφησε στην Columbia, το "Κάποιο καλοκαίρι" (1968) και το "Ένα χαμόγελο" (1969), ενώ κάμποσα απ' αυτά ακούστηκαν και στον κινηματογράφο της εποχής στις λίγες κινηματογραφικές του συνεργασίες ("Ένας μάγκας στα σαλόνια", "Η αρχόντισσα του λιμανιού", "Ένα αστείο κορίτσι", "Η αριστοκράτισσα κι ο αλήτης", "Ο αρχιψεύταρος").  

Η "Πρώτη Εκτέλεση" λοιπόν του Δήμου Μούτση καλύπτει επαρκώς την πρώτη αυτή περίοδο του συνθέτη, από το πρώτο του λαϊκό τραγούδι ("Μέσα στο παλιό μου σπίτι", 1966) μέχρι το τελευταίο ("Με το πρώτο λεωφορείο", 1970), πριν αποφασίσει να αλλάξει τη ρότα του και να μετακινηθεί σε άλλη δισκογραφική εταιρία. Εδώ λοιπόν βρίσκουμε μερικά από τα πιο εμβληματικά του τραγούδια, όπως τα κλασικά "Στην Ελευσίνα μια φορά", "Αύριο πάλι", "Πειραιώτισσα", "Βρέχει ο Θεός", "Σ' έβλεπα στα μάτια", "Αυτά τα χέρια", "Στου Προφήτ' Ηλία", "Μη μου χτυπάς τα μεσάνυχτα την πόρτα". Ένα από αυτά ("Πειραιώτισσα") μπήκε και στον πρώτο προσωπικό δίσκο του συνθέτη ("Κάποιο καλοκαίρι") και τρία ("Αύριο πάλι", "Είχαμε περηφάνια", "Κάποιο τρένο") στο δεύτερο δίσκο του ("Ένα χαμόγελο"). Εννιά τραγούδια έχουν στίχους του Νίκου Γκάτσου, ένα του Λευτέρη Παπαδόπουλου, ένα του Βασίλη Ανδρεόπουλου, ένα του Γιώργου Παπαστεφάνου κι άλλο ένα του Γιάννη Λογοθέτη. Υπάρχει επίσης το τραγούδι "Μέσα στο παλιό μου σπίτι" που ως στιχουργός του εμφανίζεται ο Γιάννης Πουλόπουλος, αλλά ο πραγματικός του στιχουργός είναι ο Μάνος Χατζιδάκις που το χάρισε στον συνθέτη στην αρχή της γνωριμίας τους, για να το ερμηνεύσει ο Πουλόπουλος!

Σταύρος Ξαρχάκος: Πρώτη Εκτέλεση (1965)

Ο τρίτος δίσκος της σειράς "Πρώτη Εκτέλεση" που εξέδωσε το 1965 η Columbia ήταν αφιερωμένος στον Σταύρο Ξαρχάκο που εξαρχής θεωρήθηκε ο φυσικός διάδοχος των δύο πρωτοπόρων του λεγόμενου "έντεχνου" τραγουδιού μας, δηλαδή του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι, και γιαυτό από το ξεκίνημα της συνθετικής του καριέρας η εταιρία τον πρόβαλε ως τη νέα μεγάλη δύναμη του τραγουδιού μας, πράγμα που ο νεαρός τότε συνθέτης επιβεβαίωσε πανηγυρικά, καθώς μέσα σε 2-3 χρόνια παρουσίασε κολοσσιαίο έργο με αριστουργηματικά τραγούδια, αλλά και μουσικές συνθέσεις που σχεδόν αποκλειστικά είχαν για αφετηρία τους το θέατρο και τον κινηματογράφο.

Χωρίς αμφιβολία το πορτρέτο του Ξαρχάκου μπορεί να χαρακτηριστεί πολύ πιο αντιπροσωπευτικό συγκριτικά με το αντίστοιχο του Θεοδωράκη ή ακόμη και του Χατζιδάκι. Εν μέρει βέβαια αυτό είναι και λογικό, καθώς το έργο των δύο μεγάλων πρωτοπόρων ήταν ήδη τεράστιο σε σχέση με το έργο του Ξαρχάκου που μόλις τότε είχε αρχίσει να οικοδομείται.

Το 1962 ήταν το έτος της πρώτης εμφάνισης του Ξαρχάκου στα μουσικά μας πράγματα κι αυτό έγινε μέσω της σκηνικής μουσικής που αποδείχθηκε και το προνομιακό του πεδίο. Εκείνη τη χρονιά λοιπόν έγραψε μουσική για την ιστορική θεατρική παράσταση "Κόκκινα φανάρια" του Αλέκου Γαλανού και παράλληλα για τις κινηματογραφικές ταινίες "Ο τρίτος δρόμος" και "Ταξίδι". Σ' αυτές τις τρεις συνεργασίες του λοιπόν καταγράφονται και τα πρώτα του τραγούδια. Από τα "Κόκκινα φανάρια" έχει ανθολογηθεί το τραγούδι "Τι να την κάνεις τη ζωή" με ερμηνεύτρια την Πόλυ Πάνου, ενώ από το "Ταξίδι" η τρυφερή λαϊκή μπαλάντα "Τα δάκρυά μου είναι καυτά" σε στίχους του Βαγγέλη Γκούφα με ερμηνεύτρια τη Ζωή Φυτούση.

Την επόμενη χρονιά τα "Κόκκινα φανάρια" μεταφέρθηκαν με μεγάλη επιτυχία και στον κινηματογράφο με σκηνοθέτη τον Βασίλη Γεωργιάδη που ζήτησε από τον Ξαρχάκο να γράψει μερικά ακόμη τραγούδια, για να προκύψουν έτσι τα δύο αξεπέραστα λαϊκά αριστουργήματα του συνθέτη και τα πρώτα πρώτα τραγούδια σε στίχους του μεγάλου στιχουργού Λευτέρη Παπαδόπουλου. Μιλώ φυσικά για την "Άπονη ζωή" και τη "Φτωχολογιά" που ερμήνευσε συγκλονιστικά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, τα οποία μάλιστα λίγο αργότερα σε δεύτερη εκτέλεση "καταδέχθηκε" να ερμηνεύσει και ο Στέλιος Καζαντζίδης! Το τρίτο τραγούδι της ταινίας ήταν η τρυφερή ελεγεία "Παράπονο" που πρώτη το ερμήνευσε η Τζένη Καρέζη, αλλά στο δίσκο προτιμήθηκε η ερμηνεία της Αλέκας Μαβίλη.

Το 1964 ο Ξαρχάκος έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια της ταινίας "Λόλα" του Ντίνου Δημόπουλου, απ' όπου έχει επιλεγεί το αριστουργηματικό χασάπικο "Όνειρο δεμένο" σε στίχους του Βαγγέλη Γκούφα με υπέροχη ερμηνεία από τον Πάνο Γαβαλά (και τη Ρία Κούρτη) και το γλυκύτατο "Χάθηκε το φεγγάρι" που αποτελεί και την πρώτη ουσιαστικά δισκογραφική εμφάνιση της Βίκυς Μοσχολιού. Την ίδια χρονιά ηχογραφήθηκαν για τις 45 στροφές τα τραγούδια "Δε σου χρωστάω τίποτα" με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και "Παλικαράκι που 'λιωσα" με τη Βίκυ Μοσχολιού, αμφότερα σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, καθώς και το τραγούδι "Ο καιρός αλλάζει" με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση σε στίχους του Νίκου Γκάτσου σηματοδώντας το ξεκίνημα μιας μεγάλης συνεργασίας του συνθέτη με τον στιχουργό που θα καρποφορήσει πολύ ουσιαστικά τα επόμενα χρόνια. Σημειώνω πάντως ότι τα τραγούδια "Ο καιρός αλλάζει" (με διαφορετικούς στίχους) και "Δε σου χρωστάω τίποτα" είχαν γραφτεί αρχικά για την ταινία "Ζητιάνος της αγάπης", όπου τα ερμήνευσε ο Νίκος Ξανθόπουλος.

Ο δίσκος συμπληρώνεται με το κλασικό τραγούδι "Υπομονή", από τα εμβληματικότερα του συνθέτη, σε στίχους του Αλέκου Σακελλάριου από την ταινία του "Μοντέρνα Σταχτοπούτα" (1965), με ερμηνευτές τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και την Αλίκη Βουγιουκλάκη.